![](/images/article-1.jpg)
The Lymphatic system
เมื่อพูดถึงระบบน้ำเหลือง (The Lymphatic system, LS) แพทย์จะไม่ค่อยคุ้นหูเหมือนระบบอื่น ๆ ของร่างกาย
(โดยเฉพาะถ้าใช้ภาษาไทย !)
LS ที่จริงมีหน้าที่ 2 ประการคือ 1) เป็นส่วนหนึ่งของการไหลเวียนของเลือด และ 2) เป็นส่วนสำคัญของ
ระบบภูมิคุ้มกัน
Lymph เป็นคำมาจากภาษาละติน แปลว่า “น้ำ” เครือข่ายของหลอดน้ำเหลืองพา “น้ำ” กลับสู่หัวใจ โดยวัน ๆ หนึ่งเลือดประมาณ 20 ลิตรผ่านหลอดเลือดฝอย (capillary) และถูกกรองเหลือเป็นพลาสมา (plasma) 17 ลิตรอยู่ในหลอดเลือด ส่วนอีก 3 ลิตรจะเป็นน้ำอยู่ในเนื้อเยื่อยึดเสริม (interstitial fluid) ซึ่งที่สุดแล้วจะไหลเข้าหลอดน้ำเหลืองพร้อมกับเม็ดเลือดขาวโดยเฉพาะลิมโฟไซต์ (lymphocytes)
LS เป็นระบบเปิดที่โอลอส รุดเบค (Olaus Rudbeck, ค.ศ. 1630-1702) ศาสตราจารย์แพทย์ชาวสวีเดน และ
โทมัส บาร์โทลิน (Thomas Bartholin, ค.ศ. 1616-1680) แพทย์ชาวเดนมาร์ก ต่างคนต่างค้นพบและรายงานไว้
ในเวลาไล่เลี่ยกันเมื่อ ค.ศ. 1652 ถึงแม้ฮิปโปเครตีส (460-370 BC) ดูจะเป็นแพทย์คนแรกที่พูดถึง “lymph” มาก่อน
โรคที่เกิดจากการอุดตันของหลอดน้ำเหลืองที่แพทย์รู้จักกันดีก็คือ โรคเท้าช้าง (Elephantiasis) ที่มีสาเหตุจาก
พยาธิตัวกลมไมโครฟิลาเรีย Wuchereria bancrofti, Brugia malayi และ Brugia timori ซึ่งมียุงเป็นพาหะ
นอกจากนี้หลอดน้ำเหลืองอุดตันหลังผ่าตัดมะเร็งเต้านมทำให้แขนบวมน้ำเหลือง (lymphoedema) เกิดขึ้นได้
ความผิดปกติของ LS ส่วนที่เกี่ยวกับภูมิคุ้มกันเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมากจากการอับเสบจากการติดเชื้อแบคทีเรีย
ทำให้ปุ่มน้ำเหลืองบวมโตจากโรคภูมิต้านตนเองและจากโรคมะเร็งทั้งมะเร็งเม็ดเลือดขาวหรือจากอวัยวะอื่น ๆ
ที่รู้จักกันดีจนถึงโรคแมวข่วน (cat scratch disease) ซึ่งเกิดจากติดเชื้อแบคทีเรีย Bartonella henselae หรือ
Bartonella Quintana ซึ่งผู้เขียนเคยเห็นทั้งเด็กและผู้ใหญ่ได้รับการวินิจฉัยผิดถึงขนาดถูกผ่าตัดเอาปุ่มหรือ
ต่อมน้ำเหลืองออกเพื่อส่งไปชันสูตร และได้รับยาต้านจุลชีพโดยไม่จำเป็นเพราะแพทย์ซักประวัติไม่ครบถ้วน !
สิ่งที่กล่าวมาเป็นเรื่องที่แพทย์ทราบกันมานานแล้ว 360 ปีที่ผ่านจนถึงปัจจุบันเราเชื่อว่า LS ของคนอยู่
ทั่วร่างกายแต่เฉพาะจากปลายเท้าถึงแค่ฐานกะโหลกศีรษะโดยสมองไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง ! เมื่อเร็ว ๆ นี้นักวิจัยที่
มหาวิทยาลัยเวอร์จิเนีย สหรัฐอเมริกา พบหลอดน้ำเหลืองในเยื่อหุ้มสมองของหนูและของคนติดต่อกับปุ่มน้ำเหลือง
ที่คอส่วนลึกโดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ ซึ่งเป็นที่แตกตื่นของประสาทแพทย์และนักวิจัยประสาทวิทยาศาสตร์
การค้นพบจะมีความสำคัญมากในการศึกษาโรคภูมิคุ้มกันผิดปกติเช่นโรคมัลติเพิล สเคลอโรสิส (MS) ผู้ศึกษาโรคนี้
ได้เคยฉงนกันมาตลอดว่าเซลล์ที่ภูมิคุ้มกันผิดปกติที่เกิดในสมอง ออกไปจากสมองได้อย่างไร การค้นพบที่กล่าวจะ
ทำให้การศึกษาเกี่ยวกับพยาธิกำเนิดของ MS ก้าวหน้าจนอาจนำไปสู่การศึกษาเรื่องยารักษาโรคนี้สมบูรณ์และมีผลดี
ต่อผู้ป่วยโรคนี้ในที่สุด
แนะนำเอกสาร
1) The Lymphatic System. (2015). Wikipedia.
2) Louveau A, Smirnov I, Keyes TJ, et al. (2015). Structural and functional features of central nervous
system lymphatic vessels. Nature: Epub June 1.
3) Neurology Today. (2015). New study suggests brain is connected to the lymphatic system.
What the discovery could mean for neurology. 15 : 13.
4) Louveau A, Smirnov I, Keyes TJ, et al. (2015). Structural and functional features of central nervous
system lymphatic vessels. Nature. 523 : 337-341.
![](/images/line-bottom.gif)