![](/images/article-1.jpg)
Xanthoastrocytoma
brain tumour
แอสโทรไซโทมาสีเหลืองหลากรูป (pleomorphic xanthoastrocytoma, PXA) เป็นเนื้องอกที่
ประสาทส่วนกลางที่หายากเพิ่งเป็นที่รู้จักกันเป็นครั้งแรกเมื่อ ค.ศ. 1979 และองค์การอนามัยโลกเพิ่งเพิ่ม
เนื้องอกชนิดนี้ในสารบบเมื่อปี ค.ศ. 1993 ทั้งนี้เป็นอานิสงส์จากความก้าวหน้าทางอิมมูโนเคมีถึงแม้ PXA
มีลักษณะคล้ายจะเป็นเนื้อร้ายแต่กลับไม่เป็นเช่นนั้นโดยผู้ป่วยที่เป็นโรคนี้ร้อยละ 75 มีชีวิตอยู่ได้ 5 ปี
PXA พบในเด็กหรือคนหนุ่มสาวโดยผู้ป่วยร้อยละ 70 มีอายุน้อยกว่า 30 ปี อาการที่นำผู้ป่วยมาพบแพทย์คือ
อาการลมชัก ปวดศีรษะและบางรายมีประสาทบกพร่องรวมเฉพาะที่ (focal neurological deficit) การศึกษา
จากการถ่ายภาพพบว่า PXA เป็นเนื้องอกสมองที่อยู่ตื้นและส่วนใหญ่เป็นที่สมองกลีบขมับ (temporal lobe)
แต่ที่กลีบอื่นก็พบได้เสมอ ๆ เนื้องอกมีลักษณะคล้ายถุงน้ำ (cyst) ปะปนกับก้อนแข็งที่เวลาถ่ายภาพเห็นเด่นชัด
หลังการฉีดสารทึบรังสี (contrast material) ทางเลือกที่ดีในการรักษาเนื้องอก PXA คือ ศัลยกรรม และปัจจุบัน
การรักษาด้วยรังสีและเคมีบำบัดยังไม่ให้ผลที่แน่ชัด เมื่อเร็ว ๆ นี้มีรายงาน PXA เกิดที่ในกระโหลกศีรษะแอ่งหลัง
(posterior fossa) ในสันหลัง (spine) และพบร่วมกับเนื้องอกอื่น เช่น นิวโรไฟโบรมาโตสิสชนิดที่ 1
(neurofibromatosis type I) โอลิโกเดนโดรไกลโอมา (oligodendroglioma) และแม้แต่คอร์ติคัลดิสเพลเซีย
(cortical dysplasia)
PXA ได้รับการจัดโดยองค์การอนามัยโลกให้เป็นเนื้องอกเกรดที่ 2 แต่การแปรรูปเป็นเนื้อร้าย
(anaplastic transformation) พบได้ถึงร้อยละ 20
ผู้เขียนขอย้อนกลับไปพูดถึงเนื้องอกสมองโดยทั่ว ๆ ไป ซึ่งในเรื่องนี้ที่สหรัฐอเมริกาและยุโรป
การศึกษาเนื้องอกสมองเริ่มจากการศึกษาของประสาทศัลยแพทย์และประสาทพยาธิแพทย์ ที่เป็นที่ยอมรับ
โดยถ้วนหน้าก็คือ ผลงานของนายแพทย์ฮาร์วีย์ คุชชิง (Harvey Cushing, 1869-1939) เจ้าของกลุ่มอาการคุชชิง
(Cushing’s syndrome) ที่รู้จักกันดี ร่วมกับศิษย์คือ นายแพทย์เพอซิวัล เบลีย์ (Percival Bailey, 1892-1973)
ประสาทศัลยแพทย์และประสาทพยาธิแพทย์จากโรงพยาบาลปีเตอร์เบนท์ บริกแฮม (Peter Bent Brigham Hospital)
ที่บอสตัน (Boston) สหรัฐอเมริกา ที่ยุโรปก็มีศาสตราจารย์เฮอร์เบิร์ต โอลิวโครนา (Herbert Olivecrona,
1891-1980) ประสาทศัลยแพทย์ชาวสวีเดน ต่อมาประเทศไทยก็ไม่น้อยหน้าใครมีศาสตราจารย์นายแพทย์
สำรวย ช่วงโชติ ประสาทพยาธิแพทย์จากจุฬาลงกรณ์ งานเหล่านั้นเสนอสถิติจำแนกเนื้องอกสมองชนิดต่าง ๆ
ตามลักษณะพยาธิสภาพ ปัจจุบันมีการศึกษาทางวิทยาการระบาดถึงอุบัติการเนื้องอกสมองชนิดต่าง ๆ
ที่สหราชอาณาจักร อาศัยการถ่ายภาพโดย CT (computerized tomography) และ MRI (magnetic resonance
imaging) ที่ 2 จังหวัดทางภาคตะวันตกเฉียงใต้คือ เดวอน (Devon) และคอร์นวอลล์ (Cornwall) จากผู้ป่วย
ในระยะเวลา 5 ปี ถึง 16,923 ราย พบปกติร้อยละ 52 (8,774 ราย) เป็นเนื้องอกสมองปฐมภูมิ 2,483 ราย
ส่วน 861 รายเป็นเนื้องอกสมองที่มาจากส่วนอื่นของร่างกาย (metastases) คือ อุบัติการเนื้องอกที่สมอง
ประมาณ 21 ต่อ 1 แสนรายต่อปีหรือประมาณ 1 ใน 5,000 ราย ตัวเลขเหล่านี้มีประโยชน์ ถ้าอุบัติการในคนไทย
คล้ายคนอังกฤษปีหนึ่ง ๆ ในประเทศเราในอำเภอที่มีประชากรหนึ่งแสนคนก็คงจะมีผู้ป่วยด้วยเนื้องอกที่สมอง
ประมาณ 20 คน ! ถ้าเรามีเมืองใหญ่ 5 แสนคนอุบัติการเนื้องอกสมองต่อปีจะมีประมาณ 100 ราย
โดยในจำนวนนั้นร้อยละ 25 จะเป็นเนื้อร้ายจากที่อื่น ที่เหลือเป็นเนื้องอกสมองปฐมภูมิที่จำเป็นต้องใช้การตรวจ
ด้วย CT หรือ MRI เพราะรักษาหายขาดได้ เช่น เนื้องอกเมนินจิโอมา (meningioma) หรือเนื้องอกที่ต่อมใต้สมอง
(pituitary gland) ซึ่งบางชนิดใช้ยารักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด ได้ผลดีมาก ในช่วง 20 ปีที่ผ่านมาอุบัติการมะเร็ง
ปุ่มน้ำเหลืองที่ระบบประสาทปฐมภูมิ (primary central nervous system lymphoma) ก็ดูเหมือนจะเพิ่มขึ้น
เนื้องอกสมองจึงเป็นเรื่องที่อายุรแพทย์หรือแพทย์ทั่วไปควรทราบ
แนะนำเอกสาร
1) Lucato LT. (2013). Clinical, histological and imaging aspects of pleomorphic xanthoastrocytomas:
the key is in the name. Arq Neuropsiquiatr. 71 : 3-4.
2) Goncalves VT, Reis F, de Souza Queiroz L, et al. (2013). Pleomorphic xanthoastrocytoma:
magnetic resonance imaging findings in a series of cases with histopathological confirmation.
Arq Neuropsiquiatr. 71 : 35-39.
3) Wikipedia. (2013). Harvey Cushing and Percival Bailey.
4) Collins VP. (2004). Brain tumours: classification and genes. J Neurol Neurosurg Psychiatry.
75 (Suppl 11) : ?2- ?11.
5) Read T-A, Hegedus B, Wechsler-Reya R, Gutmann DH. (2006). The neurobiology of neurooncology.
Ann Neurol. 60 : 3-11.
6) Louis DN, Ohgaki H, Wiestler OD, et al. (2007). The WHO 2007 Classification of tumours
of the central nervous system. Acta Neuropathol. 114 : 97-109.
7) Pobereskin LH, Chadduck JB. (2000). Incidence of brain tumours in two English counties:
a population based study. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 69 : 464-471.
![](/images/line-bottom.gif)