![](/images/article-1.jpg)
Jugular Foramen
(อ่าน จั๊ก' กิวละ ฟอ' เรเมน)
Jugular Foramen Syndrome
ที่ฐานกระโหลกศีรษะมีรูหรือช่องให้อวัยวะที่สำคัญผ่านเพื่อเชื่อมต่อศีรษะกับลำตัวคือ ระบบประสาท
หลอดเลือดแดงและดำ ช่องใหญ่ตรงกลาง (foramen magnum) มีช่องเดียวที่ประสาทไขสันหลังผ่านเข้าไปเป็น
ก้านสมอง ช่องเล็กกว่ามีสองช่องคือ ข้างซ้ายและขวาคู่กันที่ลำคอเรียก jugular foramen (JF) ซึ่งแต่ละข้างมี
หลอดเลือดดำภายใน (internal jugular vein) ที่สำคัญนำเลือดจากสมองลงกลับเข้าหัวใจและยังมีเส้นประสาท
ศีรษะ 3 เส้นคือ เส้นที่ 9, 10 และ 11 ผ่าน ในคนส่วนใหญ่ช่องข้างขวามีขนาดโตกว่าข้างซ้าย ไม่มีหลอดเลือดแดง
ที่สำคัญนำเลือดไปเลี้ยงสมองผ่านช่องนี้
หลอดเลือดดำที่ลำคอที่กล่าวถึงอยู่ไม่ลึก ผู้เขียนเคยมีประสบการณ์จากการทำวิจัยเรื่องวัดการไหลเวียน
ของเลือดในสมอง (cerebral blood flow) ต้องเจาะหลอดเลือดดำภายในที่คอข้างขวาหลังใบหูเป็นประจำซึ่ง
ทำได้ง่ายและปลอดภัย กลุ่มอาการช่องที่ลำคอ (JF syndrome) จึงมีสองกลุ่มคือ อาการจากภาวะมีลิ่มเลือด
(thrombosis) ในหลอดเลือดดำที่กล่าวกลุ่มหนึ่ง และพยาธิสภาพที่เส้นประสาท 3 เส้นอีกกลุ่มหนึ่ง
ภาวะมีลิ่มเลือดอุดตันทำให้ความดันน้ำหล่อสมองสูงขึ้นมากได้ ผู้ป่วยปวดศีรษะ ตามัวจากจานประสาท
ตาบวม (papilloedema) ส่วนกลุ่มอาการจากเส้นประสาทผิดปกติมักได้แก่ เนื้องอกชนิด ต่าง ๆ เช่น neurinoma,
meningioma, epidermoid (cholesteatoma) และที่แปลกแต่ควรทราบก็คือ glomus tumour หรือ chemodectoma
ซึ่งพบได้น้อยมาก ผู้เขียนเคยเห็นเพียงรายเดียวขณะเป็นนักศึกษาแพทย์แต่เพื่อนประสาทศัลยแพทย์คงมี
ประสบการณ์มากกว่าแน่ เนื้องอกชนิดนี้มักจะเกิดที่ carotid body แต่บางครั้งเกิดผิดที่ไปเกิดที่หูชั้นในหรือรอบ ๆ
เส้นประสาทศีรษะที่ 9 และ 10 เนื่องจากเป็นเนื้องอกที่มีเลือดหล่อเลี้ยงมากจึงทำลายกระดูกข้างเคียง เช่น
petrous temporal bone บางครั้งจึงพบเป็นก้อนเล็ก ๆ สีแดงในช่องหูชั้นนอก (external auditory canal)
เนื้องอกชนิดต่าง ๆ ที่กล่าวรวมทั้ง glomus jugulare tumour มักแสดงออกโดยมีประสาทศีรษะเส้นที่ 9, 10 และ
11 เสีย ซึ่งรู้จักกันในชื่อกลุ่มอาการของแวร์เน่ (ชาวฝรั่งเศส) หรือ Vernet’s syndrome โดยก้อนเนื้องอกอยู่ใน
กระโหลกศีรษะ ถ้าตรวจพบประสาทศีรษะเส้นที่ 12 เสียหรือมีกลุ่มอาการฮอร์เนอร์ (Horner’s syndrome)
จากประสาทซิมพาเทติก (sympathetic) ที่คอเสียที่ข้างนั้นก้อนเนื้องอกต้องอยู่นอกกระโหลกศีรษะ สุดท้ายผู้เขียน
เคยได้รับคำบอกเล่าจากครูซึ่งเป็นปรมาจารย์ทางประสาทวิทยาชาวอังกฤษว่า neurinoma เกิดขึ้นที่ประสาทศีรษะ
เส้นที่ 12 บ่อยที่สุดในบรรดาเส้นประสาท 4 เส้นหลังคือ 9 ถึง 12 และผู้ป่วยมักจะเป็นหญิงสาวอายุน้อยและ
เป็นที่ข้างซ้ายบ่อยกว่าข้างขวาถึง 10 เท่า ซึ่งพ้องกับตำราที่อ้างถึงที่บังเอิญเขียนโดยเพื่อนของผู้เขียนซึ่งมี
ครูเดียวกัน !
แนะนำเอกสาร
1) Wikipedia. (2012). Jugular Foramen.
2) Vejjajiva A, Kashemsant U, Chipman M, Biggers WH. (1971). Combined effect
of carbondioxide and acetazolamide on cerebral blood flow in occlusive cerebrovascular disease.
J Med Assoc Thai. 54 : 91-96.
3) Vogl TJ, Bisdas S. (2009). Differential diagnosis of jugular foramen lesions.
Skull Base. 19 : 3-16.
4) Caldemeyer KS, Matthews VP, Azzarelli B, et al. (1997). The jugular foramen: a review of anatomy,
masses, and imaging characteristics. Radiographics. 17 : 1123-1139.
5) Patten J. (1977). Neurological Differential Diagnosis. UK: Harold Stark Ltd. pp. 53-57.
![](/images/line-bottom.gif)